mankala — zasady gry

(zamieszczone zasady dotyczą jednej z odmian gry mankala, określanej jako oware, warri, awele).

Informacje podstawowe

Gra dla dwóch osób rozgrywana na planszy składającej się z dwóch rzędów dołków, w każdym po 6 sztuk, z których każdy zawiera początkowo po 4 kamyki. Na obu bokach planszy znajdują się też dodatkowe dołki do zbierania zbitych kamyków. Każdy z graczy ma własne dołki przed sobą, a dołek na zbite kamyki po swojej prawej stronie.

Sianie kamyków

Gracze wykonują na zmianę ruchy, które polegają na podjęciu kamyków z wybranego dołka własnego rzędu i "posianiu" po kolejnych dołkach wokół planszy, przeciwnie do ruchu wskazówek zegara zaczynając od dołka sąsiedniego. Siejąc, w kolejno odwiedzanych dołkach umieszcza się dokładnie po jednym kamyku. Pomija się przy tym boczne dołki oraz dołek, z którego zostały pobrane kamyki.

Poniżej znajduje się przykład, na którym przedstawiono sianie kamyków z dołka oznaczonego literą "d".

Zbijanie kamyków

Jeśli ostatni posiany kamyk znajdzie się w dołku przeciwnika i w sumie z nim będzie ich tam dwa lub trzy, to są zbijane i trafiają do dołka na boku planszy. Co więcej, jeśli kolejne dołki przed ostatnim też zawierają dwa bądź trzy kamyki, to one również są zbijane (wszystkie dołki przeciwnika aż do dołka, w którym będą mniej niż dwa kamyki lub więcej niż trzy).

W poniższym przykładzie posianie kamyków z dołka oznaczonego literą "f" powoduje zbicie tych z dołka "k" (ostatnio posianego kamyka), jak i jego dwóch wcześniejszych, "j" oraz "i", bo zawierają (odpowiednio) dwa i trzy kamyki.

Szczególne przypadki

Jeśli po posianiu kamyków okazuje się, że zbite miałyby zostać wszystkie kamyki z dołków przeciwnika, pozostawiając go bez możliwości wykonania kolejnego ruchu, to bicie w takim przypadku jest anulowane (posiane kamyki pozostają na swoich polach, żadne nie zostają zbite).

Podobną troskę o możliwość wykonania kolejnego ruchu przez przeciwnika należy zachować w przypadku, kiedy pozostaje on bez kamyków w swoich dołkach (po posianiu ostatnich). Jedyne dozwolone ruchy wtedy, to tylko takie, które posieją choć jeden kamyk w jego dołkach, a jeśli gracz nie ma ani jednego takiego ruchu, to następuje koniec gry i wszystkie pozostałe kamyki liczone są na jego konto, jak zbite.

Zakończenie

Celem gry jest zbicie więcej kamyków od przeciwnika. Jako że wszystkich jest ich 48, uzyskanie więcej niż połowę oznacza zwycięstwo i automatycznie kończy grę. Kiedy gracze zdobędą jednakową liczbę kamyków, następuje remis.

Trzykrotne powtórzenie sytuacji na planszy również automatycznie kończy grę. Każdy z pozostałych kamyków zliczany jest wtedy na konto gracza, po którego stronie się znajduje.