literaki ;-) — zasady gry

Zasady gry literaki

Gra rozgrywana na planszy 15x15 pól.

Zadaniem graczy jest układanie na planszy słów z losowo przydzielanych liter, znajdujących się na kolorowych płytkach. Kolory płytek określają wartości liter.

Pierwszy ruch wykonuje gracz wybrany na drodze losowania, po nim ruchy wykonują kolejno pozostali gracze.

Ruchem w grze może być:

• wyłożenie płytek na planszę
• wymiana płytek
• opuszczenie kolejki (pas)

Płytki z literami wykładane są na planszę w sposób przypominający układanie krzyżówki. Litery znajdujące się na sąsiednich płytkach czytane od lewej do prawej i od góry do dołu muszą tworzyć poprawne słowa.

Pierwsze słowo układane na planszy musi "przechodzić" przez pole centralne (czerwone, oznaczone gwiazdką) i składać się co najmniej z dwóch liter. W każdym następnym ruchu wolno wyłożyć na planszę jedną lub więcej płytek.

Wszystkie wykładane płytki muszą leżeć w tej samej kolumnie lub wierszu i tworzyć w niej (w nim) kompletne słowo. Jeśli wykładane płytki sąsiadują z innymi, muszą tworzyć z nimi poprawne słowa, jak w krzyżówce.

Przykłady tworzenia nowego słowa na planszy:

• Rozszerzenie istniejącego słowa przez dodanie liter na początku.

  

• Dostawienie nowego słowa pod kątem 90 stopni do już istniejącego.

  

• Dostawienie nowego słowa równolegle do już istniejącego.

  

Po ułożeniu słowa na planszy przeciwnik może je albo zaakceptować, albo sprawdzić jego obecność w słowniku. Przeciwnik traci kolejkę, jeśli wybierze sprawdzenie obecności i okaże się, że słowo występuje w słowniku.

Za poprawne uważa się wszystkie słowa występujące w słownikach ortograficznych, języka polskiego, poprawnej polszczyzny bądź wyrazów obcych i ich wszystkie prawidłowe formy gramatyczne (odmiany), z wyjątkiem słów zaczynających się wielką literą, skrótów i słów z łącznikiem lub apostrofem (szczegółowe zasady dopuszczalności słów).

Płytka bez żadnej litery to tzw. blank. Po wyłożeniu blanka na planszę określa się, jaką zastępuje literę. Wskazaną literę blank zastępuje do końca partii.

Podczas jednej partii można trzy razy wymieniać dowolną liczbę płytek, przy czym wymiana jest dopuszczalna, tylko jeśli pozostało co najmniej 7 nierozdanych płytek. Wymieniane płytki wracają po wymianie do puli płytek nierozdanych.

Punktacja

Każdy gracz uzyskuje punkty za słowa utworzone lub zmodyfikowane wskutek swego ruchu. Wartość słowa to suma wartości liter tworzących słowo z uwzględnieniem premii literowych oraz słownych. Wartość litery określa kolor płytki, na którym znajduje się litera.

Możliwe kolory i odpowiadające im wartości to:

= 1,   = 2,   = 3,   = 5.

Płytka bez żadnej litery (blank) ma biały kolor i wartość 0.

Premie literowe uzyskuje się w sytuacji, kiedy kolor płytki zgadza się z kolorem pola planszy, na którym układana jest płytka. Wartość litery jest wtedy trzy razy większa niż normalnie.

Premie słowne uzyskuje się wykładając płytki na polach oznaczonych symbolem 2X (podwójna premia słowna) lub 3X (potrójna premia słowna). Premie słowne obliczane są po obliczeniu premii literowych -- wartość słowa zostaje wtedy podwojona lub potrojona w zależności od rodzaju premii. W danym ruchu premie literowe i słowne można zdobywać tylko dzięki płytkom właśnie wykładanym na planszę.

Jeśli słowo przechodzi przez kilka pól premii słownych, to jego wartość jest mnożona odpowiednią liczbę razy (np. jeśli przechodzi przez dwa pola podwójnej premii słownej, wartość słowa jest mnożona przez 4).

Wyłożenie wszystkich 7 płytek w jednym ruchu premiowane jest dodatkowymi 50 punktami.

Zakończenie

Koniec gry następuje w jednym z dwóch momentów:

• wszystkie płytki zostały rozdane oraz jeden z graczy wykłada na planszę wszystkie posiadane płytki.
• wszyscy gracze opuścili dwie następujące po sobie kolejki (przekroczenie czasu na ruch oraz niezaakceptowany ruch traktowane jest jako opuszczenie kolejki).

Po zakończeniu od punktów każdego gracza odejmuje się punkty za niewykorzystane płytki. Jeśli któryś z graczy wyłożył na planszę wszystkie swoje płytki, to dodaje mu się punkty odjęte za płytki niewykorzystane przez jego przeciwników.

Gracz, który zdobędzie największą liczbę punktów, wygrywa. Jeśli największą liczbę zdobędzie dwóch lub więcej graczy, następuje remis.

Zestaw liter

Liczba poszczególnych liter:

A	Ą	B	C	Ć	D	E	Ę	F	G	H	I	J	K	L	Ł	M	N	Ń	O	Ó	P	R	S	Ś	T	U	W	Y	Z	Ź	Ż	blank
9	1	2	3	1	3	7	1	1	2	2	8	2	3	3	2	3	5	1	6	1	3	4	4	1	3	2	4	4	5	1	1	2

Wartości punktowe liter:

(1 pkt.) -- A, E, I, N, O, R, S, W, Z
(2 pkt.) -- C, D, K, L, M, P, T, Y
(3 pkt.) -- B, G, H, J, Ł, U
(5 pkt.) -- Ą, Ć, Ę, F, Ń, Ó, Ś, Ź, Ż

Prawa do gry literaki

Nazwa gry "literaki" jak i sama gra należą do tzw. domeny publicznej, podobnie jak szachy, warcaby czy brydż. Każdy może rozpocząć produkcję zestawów do gry, stworzyć program komputerowy czy stronę poświęconą grze bez pytania kogokolwiek o zgodę, płacenia opłat licencyjnych itp.